Hoofdbanner

Een tijdje geleden was ik met een groepje 6V-leerlingen in gesprek over boeken die ons geraakt of ontroerd hadden. Toen ik zei On the Road van Jack Kerouac in mijn studententijd te hebben gelezen en dat ik daar toen diep van onder de indruk was, vanwege de inhoud en vooral het dreunende ritme waarin het geschreven was, antwoordde één leerling dat ik dan ook Fight Club (uit 1996) moest lezen. Het was ook verfilmd, met Brad Pitt in de hoofdrol, voegde hij er aan toe. Ik had nog nooit
van film en boek gehoord.Fight club

Ik heb het boek geleend van de bieb en bijna in één ruk uitgelezen. Een bijzonder boek,
inderdaad. Verrassend, modern, af en toe absurd. De mysterieuze Tyler Durden die het
leven van de ik-figuur binnenstapt en op stelten zet. Die op zijn beurt doet denken aan de levenslustige Dean Moriarty uit On the Road. De driehoeksverhouding Tyler - ik-persoon -
Marla. De schemerige clubs waar de gevechten plaatsvinden. De bezwerende teksten en opdrachten die Tyler bedenkt en over de leden uitspreekt.

De eerste regel van Fight Club is dat je niet praat over Fight Club. De tweede regel van
Fight Club is dat je niet praat over Fight Club.


Zo zijn er heel wat bizarre regels waar iedereen zich aan dient te houden. Later worden
er door Tyler projecten opgericht. Het vaakst uitgevoerde is Project Heibel, een anarchistisch probeersel om de maatschappij zoveel mogelijk te ontregelen. Alles wat verboden is wordt
tijdens dit project gedaan. Diefstal van paspoorten, bedreigingen, roekeloos gedrag op de
snelweg met bijna de dood tot gevolg, vieze dingen doen met het eten in restaurants van
rijke mensen, zonder dat die dat door hebben. 

En dat alles in een snelle, ongebruikelijke stijl van schrijven. Schokkerig, als de beelden in een moderne film, vol herhalingen, nauwelijks te volgen wendingen, bizarre noteringen van vreemde gedachten. Dat wonderlijk prettig weg leest, echt wel. 
Tot driekwart van het boek lijkt de inhoud tamelijk eenduidig. Een mannenboek vol zinloos geweld en testosterongedrag. Een beetje saai zelfs. Tot er een psychologische draai aan wordt gegeven die het boek plotseling een diepere laag geeft. Alles komt in een andere verhouding tot elkaar te staan, vergelijkbaar met de ontknoping van de film The sixth Sense, waar de woorden 'I see dead people' ineens een verhelderende verklaring van tot dan toe onbegrepen scènes geven. Waardoor je de film eigenlijk direct nog een keer wilt zien. Diezelfde ervaring had ik bij dit boek. 

Het uitleggerige nawoord van de schrijver in mijn uitgave van het boek uit 2007 had niet gehoeven. Het einde is sterk genoeg. Zeer sterk zelfs. Zo mooi teruggrijpend op het begin. 
Op de achterkant van het boek staan er uitspraken van recensenten: "Onweerstaanbaar", 'Duivels scherp', 'Krachtig', 'Memorabel', 'Hot', 'Volkomen origineel', 'Meedogenloos', 'Verbazingwekkend', 'Briljant'.
Daar ben ik het eerlijk gezegd onweerstaanbaar, meedogenloos en volkomen origineel mee eens.