Hoofdbanner

Vroeger dacht men dat de aarde plat was. Dom, zul je zeggen. Inderdaad, omdat je met een eenvoudige proef gemakkelijk kunt aantonen dat de aarde rond is.
Zelfs de diameter en dus ook de omtrek van de aarde kun je ermee bepalen. Tot op 10 % nauwkeurig.

Nodig:

- een ondergaande zon
- een stopwatch
- een hoogteverschil van zo'n 10 meter
- een meetlint
- twee personen
- goede ogen

Je zorgt ervoor dat je tijdens een wolkenloze dag een goed zicht hebt op de ondergaande zon, bijvoorbeeld aan zee. Of in een flat met meer dan 15 verdiepingen. Eén iemand staat dan onder aan een duin, de ander staat er bovenop, bijvoorbeeld 10 meter hoger (dit hoogteverschil moet je wel exact opmeten). Wanneer degene die beneden staat de zon helemaal achter de horizon ziet verdwijnen, wordt de stopwatch ingedrukt. Het zal duidelijk zijn dat de persoon bovenop het duin (of hoog in de flat) de zon dan nog zal zien: hij staat immers hoger.

Als ook bij hem de zon ondergaat, wordt de stopwatch stilgezet. Het tijdsverschil van dit zien ondergaan van de zon onder en beneden het duin bepaalt samen met het hoogteverschil de omtrek van de aarde. Aan deze twee gegevens hebben we genoeg!
Volgens de formule (wiskundig eenvoudig af te leiden):

Omtrek = 4 π h · 190440000 / t2

(Het getal 190440000 ontstaat door (24 x 3600)2
Waarbij h het hoogteverschil in meters is, en t het tijdsverschil in seconden. 
Bijvoorbeeld, bij een h = 10 m, zal de t ongeveer 24 s zijn.
Hieruit volgt voor de omtrek: Omtrek = 4 π · 10 · 190440000 / (24 x 24) =
41547562,84 m = 41.476 km.
Dit klopt redelijk met de werkelijke waarde voor de omtrek van de aarde: 40.070 km (aan de evenaar). 

Overigens heeft de Griek Eratosthenes zo'n 240 jaar v. Chr. als eerste de omtrek van de aarde al bepaald. Hij zag dat de zon tijdens de zonnewende van 21 juni precies recht boven de Egyptische stad Syene stond. Dit was te zien doordat de bodem van een diepe put zichtbaar was door het zonlicht. Zou je een stok in de buurt van de put rechtop neerzetten, dan zou die geen schaduw geven. In het verder gelegen Alexandrië was er wel schaduw. Hij begreep daaruit dat de aarde bolvormig moest zijn en dat als hij de afstand tussen Syene en Alexandrië zou weten, hij de omtrek van de aarde kon bepalen. Hij mat de lengte van de schaduw van een hoge toren in Alexandrië. Hieruit berekende hij dat de zonnestralen een hoek van 1/50 deel van een cirkel maakten met de toren. Omdat Syene precies ten zuiden van Alexandrië ligt, leverde dit voor de omtrek van de aarde 50 keer de afstand Syene-Alexanrië op, omgerekend naar onze huidige eenheden zo'n 39.500 km. Dit ligt dichtbij de werkelijke omtrek van de aarde is 40.070 km. Opvallend nauwkeurig dus.

  • 0 # Rob 13-dec-2020 @17:41
    Hallo Fred. Ik meld me maar weer eens even... Je bent vast bekend met het verschijnsel 'Flat Earthers', dit zijn vreemde mensen die geloven dat de aarde plat is. Ten eerste trekken zij de wetenschap in twijfel (maar ze gaan wel naar de huisarts als ze ziek zijn) en houden er de meest bizarre theorieën op na, die veelal de basiswetten van de natuurkunde met (tenenkrommende) voeten treden. Er staan vele filmpjes op youtube, soms vermakelijk. Als natuurkundige kun je niet langer dan een kwartier naar deze filmpjes kijken, daarna wordt het TE ERG.

    Jouw verhaal bewijst helemaal niet dat de aarde rond is. Als je hoger staat, kun je ook op een platte schijf verder kijken. De zon staat steeds lager, omdat het steeds verder weg staat boven de aarde (die een platte schijf is) en als je hoger staat kun je verder kijken en gaat de zon dus later - zogenaamd - onder. Want hij gaat helemaal niet onder, alleen maar verder weg.
    >>> Voordat je me nu de les leest, dit zijn niet mijn woorden. Zo redeneert een Flat Earther. Met deze mensen kun je niet in discussie gaan, want zij zijn niet te overtuigen omdat ze alleen zichzelf (en hun soortgenoten) geloven. Geen tijd aan verspillen dus...
    Verder gaat alles goed met me, hopelijk met jou ook. Keep smiling haha!
    Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer
    +1 # Fred 13-dec-2020 @19:38
    Ha ja, Rob. Als de aarde plat zou zijn, zou je maar twee tijdzones hebben. Alle mensen die op de ene platte kant wonen, zien op hetzelfde moment de zon opkomen en ondergaan. Tamelijk onzinnig inderdaad. En ook, als de aarde een pannenkoek zou zijn zou de zon heel scherp ondergaan, in plaats van de bolling van de aarde te volgen. Die 24 seconden uit mijn voorbeeld zouden in dat geval minder dan één seconde zijn. Het feit dat dat niet zo is zegt al genoeg. Ik heb wel eens van ze gehoord, maar ervaar het als verspilde energie om me met dit soort zaken bezig te houden. Net als alle complottheorieën van tegenwoordig. Alsof dit slag mensen niets anders te doen heeft. Get a life. Nou, onderwijs in coronatijd is niet echt leuk. Maar gelukkig, nog een paar dagen en het is kerstvakantie.
    Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer