Hoofdbanner

Het verhaal van Icarus kent iedereen wel. Zijn vader Daedalus had van vogelveren, hout, draden en bijenwas vleugels gemaakt waarmee hij en zijn zoon van het eiland Kreta, waar ze gevangen werden gehouden, weg konden vluchten, terug naar hun geboorteplaats Athene. Daedalus had zijn zoon gewaarschuwd niet te dicht bij de golven op zee te komen en niet te dicht bij de zon, maar de overmoedige Icarus hield zich daar niet aan. Zodra hij te dicht bij de zon kwam, smolt de was tussen zijn vleugels en stortte hij dodelijk in de diepte neer.

Zoals zoveel verhalen uit de oudheid schuilt hier een diepere esoterische wijsheid achter. Tegenwoordig heeft men daar geen weet van, te zeer als wij in onze moderne tijd uitgaan van wat kan en vooral wat meetbaar is. Met de kennis van nu weten we bijvoorbeeld dat het voor een mens niet mogelijk is om met veren in de lucht te blijven, laat staan te vliegen. Ook weten we wat de afstand van de aarde tot de zon is, die bedraagt maar liefst 150 miljoen km. Daar zouden we met een snelheid van 100 km/h, toch wel de maximale snelheid die een vogel kan halen, zo’n 170 jaar over doen. Te lang om in een mensenleven af te leggen. Dus dat hele verhaal is onzin, menen we. Leuk als mythe, maar wij weten wel beter.

Je kunt echter ook proberen de diepere beelden in het verhaal te begrijpen. Wat dat zijn het, beelden. De mens van vroeger leefde met die beelden als zijnde de werkelijkheid. Hij stond nog ver af van wij tegenwoordig ‘meten is weten’ noemen. Hij was nog dromerig één met de godenwereld, ervoer dat die goden hem in al zijn levensfasen beïnvloedden. Wij snappen hier weinig van in onze tijd, van dit soort beleven. Dom en primitief, noemen we het.

In de oudheid bestond voor bepaalde geselecteerde mensen de esoterische traditie van de inwijding. Die inwijding was bedoeld om vanuit het aardse het hogere geestelijke binnen te treden. Ofwel om de hogere menselijke ziel die in eenieder verborgen ligt geboren te laten worden. Dat gebeurde gewoonlijk onder leiding van een hiërofant, een soort van priester. Voorwaarde voor zo’n inwijding was dat je vrij was van aardse hartstochten en andere onzuivere motieven. Wanneer je innerlijk niet sterk genoeg was konden de gevolgen van zo’n inwijding desastreus zijn.  
Zo’n inwijding kende gewoonlijk zeven stappen. Ik zal al deze stappen niet beschrijven, dat wordt te veel. Maar de zesde trap van inwijding was te komen tot de harmonie van de zon, tot haar zuiverheid en volstrekt ritmische regelmaat. Een inwijding tot de zonnegeest, zou je kunnen zeggen.
Daedalus, met zijn getroubleerd verleden, (jaloers als hij was had hij op een keer een begaafde leerling vermoordt) had zich inmiddels nuttig gemaakt door op Kreta het labyrint te bouwen waar de Minotaurus, een gruwelijk monster, in gehuisvest kon worden. Maar daarmee was hij nog niet bevrijd van zijn daad. Koning Minos van Kreta hield hem namelijk op het eiland gevangen. Maar hij wilde per se ontsnappen, via de lucht omdat over land niet mogelijk was. Hij bouwde zijn befaamde vogelverenconstructie. Zijn zoon Icarus mocht mee. Door zijn levenservaring wist hij van de gevaren bij dit ontsnappen. “Vlieg niet te laag,” zei hij tot zijn zoon. “Het zout van de zee maakt je vleugels te zwaar en je zult in zee storten. En vlieg niet te hoog, want de zon zou de was kunnen doen smelten.”

Zie hier de mens die als een soort latere boodschap van de aartsengel Michael, zoals in de Bijbel beschreven, het midden moet houden tussen aardse zwaarte en hemelse lichtheid. Zie de weegschaal die Michael in zijn ene hand vasthoudt. Wanneer je dit evenwicht niet kunt vinden stort je neer, ofwel in de aardse diepte waar je voor altijd gevangen zult zijn (je bent te zwaar), ofwel verbrand je in het verschroeiende vuur van het licht en blijft er niets van je over (je bent te licht).
Icarus nu was jong en ongetraind. De waarschuwingen van zijn vader (de hiërofant) bereikten hem niet. Hij ging te onverschrokken het licht tegemoet met alle fatale gevolgen van dien. Zijn inwijding was mislukt.

Dat was voor de mensen van toen de diepere inhoud van het verhaal van Icarus. Een waarschuwing om zo’n inwijding niet te lichtzinnig op te vatten. Die was voor maar weinigen weggelegd en absoluut niet bedoeld om zonder voorbereiding na te streven. Deze beelden beleefden zij, en niet dat Icarus daadwerkelijk naar de zon vloog. Daar hadden ze letterlijk en figuurlijk geen oog voor.
Maar wij, wij vliegen naar de Maan, naar Mars en Jupiter, naar de randen van ons zonnestelsel en nog verder het heelal in. Wij zijn zó veel verder.